De afgelopen drie jaar heeft zich een grote verandering voorgedaan op de markt voor opslagmedia. Na de opkomst van de USB-stick moet nu ook de harde schijf gaan geloven aan de opkomst van het Flash-geheugen, en wel in de vorm van een SSD, oftewel een Solid State Drive. Wat zijn de voordelen en waarom zou u er een willen?

SSD? Harde schijf?
Om te beginnen, wat is een SSD en een harde schijf, en wat is het verschil?

Wat is een harde schijf?
Een harde schijf bestaat uit een schijf, een platter genoemd, en de mechanische arm met de schrijf- en leeskop. Met magnetische pulsen activeert de schrijfkop een deel van de platter, of deactiveert dit deel om respectievelijk een 1 of een 0 op te slaan. De leeskop kan de verschillen in de magnetische activiteit opmerken en leest zo de opgeslagen informatie.

Dat klinkt leuk en goed uitgedacht, maar efficiënt is het niet. De harde schijf moet namelijk ronddraaien om alle delen te kunnen gebruiken van de schijf, en de mechanische arm moet heen en weer bewegen. Het juiste deel van de harde schijf moet op dezelfde plek zijn als de arm om de informatie te kunnen lezen of schrijven. Dit kost al gauw enkele milliseconden. Als de arm veel heen en weer moet bewegen en de schijf veel verschillende plekken van de schijf moet tonen (het geval bij een gefragmenteerde schijf), kost dat een hoop tijd. Deze wachttijd wordt 'Access time' of 'Latency' genoemd.

SSD
Dat is het punt waar de SSD in het beeld springt. Een SSD is net als de harde schijf een opslagmedium voor veel data, maar de techniek erachter is fundamenteel verschillend. In plaats van de mechanische arm en de draaiende schijf, bestaat een SSD van binnen uit slechts geheugenchips, net als in een USB-stick, maar dan veel sneller. Daar komt de naam SSD, Solid State Drive ook vandaan. Solid State betekent vaste vorm, omdat er niks mechanisch beweegt.

Omdat er niks mechanisch hoeft te bewegen, maar alles elektrisch geschakeld is, kan de tijd die nodig is om te zoeken naar informatie heel sterk gereduceerd worden, wat dus een hoop snelheidswinst oplevert.

En die snelheidswinst is het hem om te doen. De snelste harde schijven kunnen op dit moment tegen de 150MB per seconde lezen of schrijven, en moeten ongeveer 3 milliseconden wachten om te kunnen schrijven, en zo'n 10-15 milliseconden om te kunnen lezen, maar bij de doorsnee harde schijf zal dat nog aanzienlijk hoger liggen. Een gemiddelde consumenten-SSD is echter in staat 500MB per seconde door te voeren, en kan na krap 250 microseconden (0,25 milliseconden) al beginnen te lezen of schrijven.

Dat is dus een aanzienlijk verschil, en dat is ook de reden waarom een SSD zo bijzonder interessant is. Er zijn genoeg filmpjes op YouTube te vinden waarin de vergelijking tussen een SSD en een harde schijf wordt gemaakt, en de verschillen zijn aanzienlijk. Maar wanneer is een SSD nou een goede keus? Wanneer maak je nou vol profijt van zo'n SSD en waar let je op als je er een gaat kopen?



Voordat we beginnen
Een waarschuwing vooraf. SSD's zijn nieuw, en de fabrikanten hebben de afgelopen twee jaar regelmatig met hun nieuwste SSD geflopt vanwege kinderziektes. De nieuwere SSD's zijn echter over het algemeen goed, maar let dus op met oudere en tweedehands SSD's. Er zijn gewoon een aantal SSD's die geen goede naam hebben gemaakt en moet u dan ook zeker links laten liggen. Kijk dus als u van plan bent een SSD te kopen of er een hoop geklaagd wordt over de SSD op internet. Er zijn series SSD's geweest met een uitvalpercentage van 30% of hoger, en het zou zonde zijn als u uw belangrijke data om een reden als deze moet verliezen.

SATA
Om te beginnen gaan we kijken of de PC waar u gebruik van maakt wel in staat is volledig gebruik te maken van de snelheid van een SSD, en dan kijken we vooral naar de SATA-aansluitingen. SATA is de standaard aansluiting van de interne opslagapparatuur, en heeft een aantal jaren geleden de brede kabel (IDE) vervangen. Inmiddels zijn we al bij de derde serie van SATA beland, welke theoretisch maximaal 6Gb per seconde zou kunnen verplaatsen, maar deze versie van SATA is slechts in de nieuwere en betere computers te vinden. SATA-II is langer de standaard geweest en is vaak nog steeds in computers te vinden.

Het beste wat u kunt doen om na te kijken welke versie van SATA op uw moederbord te vinden is, kunt u de kast openmaken van de computer, en het serienummer van het moederbord op Google invoeren. Een van de eerste hits zal de website van de fabrikant zijn met de specificaties van uw moederbord. Bij laptops is vaak het serienummer en 'SATA' invoeren genoeg om te kijken welke versie in uw laptop zit.

Wanneer uw computer de derde versie van SATA niet heeft, betekent dat niet dat een SSD geen effect heeft. De SSD is zelfs op SATA-II nog aanzienlijk sneller dan een conventionele harde schijf, maar het effect zal uiteraard iets minder groot zijn.

Opslagcapaciteit
Vervolgens gaan we kijken naar de opslagcapaciteit. Hoewel de prijzen blijven dalen, SSD's blijven met een euro per GB dure componenten. U moet dan ook goed afwegen hoe u de SSD wenst te gebruiken. Een .doc bestandje is over het algemeen niet zo groot, pakweg 40kB voor een .doc met 2 kantjes tekst. Of de .doc op een SSD of op een harde schijf staat is lastig te merken, omdat het zo klein is maakt u geen profijt van de snelheid.

Echter, met zaken als Windows opstarten of een programma uitvoeren zijn veel grote bestanden gemoeid. Een SSD kan daar met zijn hoge snelheid en lage zoektijden een aanzienlijke snelheidswinst bieden. Een veel voorkomende combinatie is dan ook een harde schijf voor alle gegevens, en dan de SSD voor Windows en programma's. Dit geeft wel het profijt van de snelheid bij het opstarten van de computer of programma’s, maar hiermee houdt u wel het gemak van veel opslagruimte voor uw talrijke gigabytes aan data.

Vaak is een SSD van 128GB al afdoende, maar dit is na te kijken door in de verkenner naar C:/ te gaan en vervolgens op de map Program Files rechtermuisknop -> Eigenschappen te doen. Daar wordt de grootte van de schijf weergegeven. Tel daar grofweg 30GB voor Windows 7/8 en appdata bij, en u heeft de benodigde grootte van uw SSD berekent.

Bedenk dus ook goed voor het aanschaffen waar u de nieuwe schijf gaat gebruiken. Voor massa-opslag is een SSD misschien niet de beste keuze, omdat het in een dergelijk geval niet om snelheid gaat. Dan is een conventionele harde schijf misschien een betere keuze.

Uitzoeken!
Nu we de de versie van het SATA op het moederbord weten, en weten hoeveel opslagcapaciteit we nodig hebben, kunnen we gaan uitzoeken! Waar beginnen we?

Om te beginnen willen we uiteraard wel de garantie hebben dat we een goed presterend model, van een gerenommeerd merk in handen krijgen. De populaire SSD’s zijn dan ook vaak de SSD’s die voor het geld goed presteren. Zoek dus altijd op of de SSD veel goede beoordelingen krijgt bij de grote webshops. Wanneer een SSD een hoop negatieve beoordelingen krijgt, moet u gaan twijfelen over de kwaliteit of de betrouwbaarheid van de SSD. Een aantal merken waar het over het algemeen altijd wel goed zit, zijn Crucial, Samsung, Intel en Plextor, maar ook zeker Corsair, Kingston en OCZ mogen genoemd worden. De laatste hebben vroeger een aantal series van SSD’s uitgebracht die flopten, maar deze fabrikanten hebben het de laatste tijd weer prima geregeld. Dit is uiteraard geen garantie; kijk altijd naar de beoordelingen.

Vervolgens willen we wel alle potentie van een SSD gebruiken. Wanneer uw moederbord de derde SATA versie heeft, zorg er dan voor dat uw nieuwe SSD dat ook heeft.

Waar zoek ik?
Ik maak zelf graag gebruik van de prijsvergelijker van Tweakers.net ([COLOR=#1155cc]http://tweakers.net/categorie/674/so...ves/producten/). Het mooie van deze prijsvergelijker is dat er enkele filters kunnen worden ingesteld, zoals een minimum/maximum prijs, maar ook de prijs per gigabyte, opslaggrootte, SATA-versie en merken kunnen worden bepaald.

Stel dat ik voor mijn PC op zoek ben naar een nieuwe SSD om mijn oude harde schijf te versterken. Ik zal de data op mijn oude harde schijf stallen, maar programma’s en Windows wil ik op de SSD. Ik gebruik ongeveer 150GB voor programma’s en een 400GB aan data (muziek, films, foto’s etc.). Mijn moederbord ondersteun[COLOR=#cc4125]d SATA-III.

Ik begin met een goed merk, dus ik stel de merken met veel modellen in als eis. Vervolgens wil ik dat de SSD minimaal een 5 sterren beoordeling heeft. Ik gebruik nu 150GB voor data en Windows, maar dat gaat nog toenemen, dus ik besluit een 240GB of grotere SSD te kiezen. Ook SATA-III (of, zoals het eigenlijk hoort, SATA-600) stel ik in als eis. Uit de twee pagina’s aan resultaten zijn een hoop resultaten te vinden. Ik stel vervolgens, omdat er nog genoeg resultaten zijn ook een limiet voor de prijs in, en deze stel ik op €200. Hier krijg ik 7 resultaten uit, ik streep de resultaten met te weinig beoordelingen weg, en ik kom uiteindelijk met de conclusie dat de Samsung series 830 van 256GB voor mij de beste keuze zou zijn.

Tot slot
SSD’s zullen op de korte termijn de harde schijf nog niet uit het veld slaan, omdat de prijs per gigabyte nog steeds ongekend zijn voor de harde schijf (1TB voor grofweg €60), maar in laptops en ook desktops zal de SSD meer en meer terrein gaan winnen. 250GB SSD’s beginnen betaalbaar te worden en voor veel mensen is het ook gewoon voldoende ruimte. Ook de betrouwbaarheid (namelijk geen fragiele bewegende delen) van een SSD is ideaal voor fabrikanten.

Of het ooit nog echt een concurrent voor de harde schijf wordt qua prijs per gigabyte, is nog maar de vraag. Een schijf is nog altijd een stuk goedkoper te fabriceren dan geheugenchips, en ook is voor grote hoeveelheden data opslag (dan spreken we wel over enterprise-niveau) op tape nog steeds goedkoper dan conventionele harde schijven. Op korte termijn hoeven we het niet te verwachten in ieder geval en zullen we de SSD vooral naast de harde schijf zien.